Hoe kies je de juiste race- of MTB-schoenen?

Schoenen zijn om meerdere redenen essentiële prestatie-uitrusting. Ten eerste zorgen ze voor de krachtoverbrenging van de fietser naar de fiets. Verder kan comfort een beperkende factor zijn als de schoenen op den duur pijnlijk zijn. Ten slotte weegt een roterend object veel zwaarder dan het lijkt. Materialen, compatibiliteit met de verschillende soorten pedalen, zolen: hier zijn onze tips om de juiste keuze te maken.

De standaarden

• De samenstelling van de schoen: bovenwerk, tong, inzetstukken, hielkap, binnenvoering, zolen;
• Het materiaal van de buitenzool: carbon, composiet, nylon of polyamide, mengsels van meerdere materialen;
• Het sluitingssysteem: klittenband, veters, micrometrische gesp, BOA-systeem
• De compatibiliteit met de verschillende soorten pedalen: SPD-systeem, Speedplay-pedalen, Look- en Time-pedalen, platformpedalen, hybride pedalen

ALLES BEGRIJPEN OVER SCHOENEN VOOR DE RACEFIETS OF MTB

Men zou denken dat fietsschoenen relatief eenvoudig zijn ontworpen. In werkelijkheid zijn het technologisch hoogstaande producten en zijn de schoenen de afgelopen jaren sterk geëvolueerd om meer comfort en betere prestaties te bieden…

Concreet en vereenvoudigd gezien is een schoen de combinatie van een schacht (het buitenste gedeelte dat de gehele voet bedekt), een binnenvoering (binnenste gedeelte) en een buitenzool.

DE SAMENSTELLING VAN DE SCHOEN

De 1 schacht bestaat zelf uit de bovenkant van de schoen, een tong, een hielkap en eventuele mesh-inzetstukken en/of ventilatieopeningen.

4 Het bovenwerk is het buitenste gedeelte dat van de neus tot aan de enkel loopt. Het kan een klassieke meerpanelen opbouw hebben, maar wordt steeds vaker als eendelig uitgevoerd om het aantal naden te beperken en zo het comfort te vergroten. Topmodellen maken gebruik van een thermogevormd ontwerp voor een perfecte pasvorm, een laag gewicht, optimale aerodynamica en een verbluffend strak uiterlijk. Het kan eventueel worden versterkt tegen wrijving of steenslag met antiabrasieve stoffen.

Deze wordt aangevuld door een 2 tong waarvan de kwaliteit essentieel is voor optimale ondersteuning, zonder te bewegen tijdens inspanning of drukpunten te veroorzaken, in direct verband met 3 het sluitingssysteem van de schoen.

Mesh-inzetstukken of lasergeperforeerde microperforaties kunnen aanwezig zijn op de voorkant en ter hoogte van de wreef voor een goede ventilatie van de voet.

Laten we de 5 hielkap niet vergeten, essentieel voor de ondersteuning tijdens inspanning en een garantie voor een goede krachtoverbrenging. Deze is min of meer stijf en versterkt.

De binnenvoering en de 6 binnenzool, evenals de 7 uitneembare zool (of hygiënische zool), hebben tot slot een invloed op het comfort. Een pijnlijke of slecht geplaatste voet in een schoen die zelfs high-end is, zal inefficiënt zijn.

HET MATERIAAL VAN DE BUITENZOOL

De buitenzool is het centrale onderdeel van de fietsschoen, want die speelt de grootste rol bij de krachtoverbrenging en dus, in fine, bij de efficiëntie van het trappen. Het is dan ook het element dat grotendeels de prijsverschillen van model tot model verklaart.

Hoe stijver een zool is, hoe beter de krachtoverbrenging bij elke trapbeweging (weinig vervorming onder belasting). Ze zullen echter minder comfortabel zijn voor de voet, met name op de lange duur

Omgekeerd biedt een soepelere zool een minder goed traprendement, maar is ze comfortabeler, met name op de lange duur. De fietser moet dus zijn evenwichtspunt vinden tussen kracht en comfort, afhankelijk van zijn gebruik (prestatie/recreatie, duur van de rit).

Bij prestatiemodellen geniet carbon dan ook de voorkeur, terwijl zolen van composiet, nylon of polyamide bedoeld zijn voor minder veeleisende gebruikers. Sommige modellen kunnen meerdere materialen combineren, bijvoorbeeld met versterkingen van koolstofvezels: ze winnen dan aan nauwkeurigheid en krachtoverbrenging in Watt, zonder te elitair te worden.

• Stijve zool: 100% carbon
• Voordelen: zeer goede krachtoverbrenging, lichtgewicht, dunheid
• Nadelen: minder comfort, hoge prijs

• Minder stijve zool: nylon (soms met carbon-inzetstukken), glasvezel of polyamide
• Voordelen: goed trapcomfort, toegankelijkere prijs
• Nadelen: minder trapkracht, iets minder duurzaamheid

DE SLUITINGSSYSTEMEN

Een stijve zool hebben zonder effectieve voetondersteuning betekent dat je trapkracht wordt beperkt. Hoe veeleisender de gebruiker is op het gebied van rendement, hoe nauwkeuriger het sluitingssysteem moet zijn. Het type sluiting is dus rechtstreeks afhankelijk van de gebruiksvorm.

De verschillen zitten in het type sluiting (klittenband, micrometrische gesp, knevel, veters) en het aantal ervan, waarbij meerdere systemen kunnen worden gecombineerd. Men moet ook in gedachten houden dat de bovenste sluiting de belangrijkste is, omdat die het meest wordt belast door de fietser.

Hiervoor bestaan op de markt verschillende systemen:

De traditionele klittenband (of scratch) wordt veel gebruikt, bij alle types schoenen. Licht, eenvoudig aan te brengen en voor een effectieve sluiting zorgend, kan hij echter aan hechting verliezen door slijtage, regen of modder. Klittenband wordt soms gebruikt als aanvulling op andere sluitingssystemen, zoals veters.

Veters komen veel voor bij MTB-schoenen van het Enduro- of DH-type, waar een precieze sluiting minder van belang is, maar ook steeds vaker bij high-end racefietsschoenen en Gravel-schoenen! Fabrikanten slagen er namelijk in om schoenen te maken die goed presteren en soepel genoeg zijn voor deze sluitingswijze. Ze bieden de rijder dan veel comfort en een zeer strakke uitstraling.

De micrometrische gesp, ook zeer wijdverspreid in verschillende categorieën, biedt een veel nauwkeurigere afstelling per klik, vaak tot op de mm. Dit systeem gaat lang mee en is vaak ook verkrijgbaar als vervangingsonderdeel.

Ten slotte is het BOA-systeem (geregistreerd handelsmerk) of de knevelafsluiting het meest nauwkeurig en gebruiksvriendelijk. Het zorgt voor een gelijkmatige spanning tot op de mm dankzij de kabel die door de hele schoen loopt en is vaak verkrijgbaar als vervangingsonderdeel. Omdat het het duurste systeem is, kan het ook iets te kwetsbaar blijken voor intensief MTB-gebruik (Enduro, DH).

Sommige modellen combineren sluitingssystemen, bijvoorbeeld een micrometrische gesp en twee klittenbandbanden in plaats van drie banden.

Een goed aangetrokken schoen staat garant voor ondersteuning. Het is echter vaak nodig om een halve of een hele maat groter te nemen dan je straatschoenen: de voet zwelt op tijdens inspanning. Fietsers met een brede voet kunnen zelfs speciaal ontworpen schoenen vinden. Bepaalde aandoeningen, zoals een abnormale voetboog, kunnen worden aangepakt door een andere binnenzool te kiezen.

DE COMPATIBILITEIT MET PLATFORM- OF KLIKPEDALEN

Een klikpedaal zorgt ervoor dat je via een klikpen die onder de schoen is bevestigd, aan de fiets 'verankerd' bent. Dit biedt meer stabiliteit en vergemakkelijkt de krachtoverbrenging.

In de MTB domineren de SPD-klikpennen de markt. Ze worden met 2 inbusbouten aan de zool bevestigd. Omdat ze klein zijn, kunnen fabrikanten schoenen ontwerpen die goed geschikt zijn om in te lopen. De klikpennen voor Time-pedalen worden op dezelfde manier vastgeschroefd als die van andere merken.

 

Bij de racefiets zijn de klikpennen groter en bieden ze daardoor een betere ondersteuning. Ze maken het lopen echter erg lastig! De meeste worden bevestigd met 3 schroeven.
Toerfietsers die comfortabel willen kunnen lopen nadat ze van de fiets zijn gestapt, kiezen liever voor SPD-zolen.
Speedplay-pedalen gebruiken een specifiek systeem met 4 gaten, maar adapters maken ze compatibel met klassieke zolen met 3 gaten.
Op enkele uitzonderingen na is het mogelijk om elke schoen te combineren met elk pedaal. Deze brede compatibiliteit geldt bijvoorbeeld voor Look-pedalen, pionier op dit gebied.

Sommige pedalen worden hybride pedalen genoemd, omdat ze dubbel compatibel zijn: klikpedalen / platformpedalen

Tot slot kunnen DH- of Enduro-schoenen juist uitsluitend bedoeld zijn voor platformpedalen

WELKE SCHOENEN VOOR MIJN GEBRUIKSVORM?

Stijfheid, gewicht, ventilatie, materiaalsterkte, type zool of sluiting behoren tot de te bestuderen criteria

Toerfiets

Hybride schoenen zijn goed geschikt voor recreatief MTB-gebruik. Of het nu gaat om kennismaken met klikpedalen of om technische dagtochten, schoenen met een minimum aan stijfheid voor krachtoverbrenging en vooral veel comfort, vervullen hun rol. Afhankelijk van het klimaat en steeds met het oog op comfort, kan de voorkeur worden gegeven aan een goed geventileerd model. Tot slot zijn schoenen die stabiel zijn bij het lopen en voorzien van noppen nuttig tijdens pauzes of op te steile of te gladde klimstukken.

Cross-Country

Hier is prestatie het voornaamste doel: stijve schoenen met een buitenzool van carbon zijn een must-have. Hun lichtgewicht voorkomt onnodige extra inspanning. De wedstrijdrijder, met de voet goed geplaatst, kan trappen zonder energieverlies te vrezen. Voor Marathonwedstrijden kunnen soepelere schoenen de rijder op de lange duur ontzien en uiteindelijk een voordeel opleveren. Uiteraard zijn klikpedalen onmisbaar omdat ze het rendement sterk verbeteren.

All-Mountain

Een comfortabel model, compatibel met klikpedalen en versterkt, stelt je in staat om bergritten vol vertrouwen aan te pakken. Een vrij soepele en goed genopte zool zorgt voor een goed rijgevoel en maximale grip tijdens de draagfasen bij het klimmen.

Enduro

Hier moeten de rijders hun voeten beschermen tegen schokken met behulp van een stevige schacht en goed geplaatste versterkingen. Een hoog model dat de enkel omsluit is een optie om te overwegen. De zool moet efficiënt trappen mogelijk maken, maar het is een goed gedoseerde soepelheid die de rijders in staat stelt het terrein optimaal te voelen, terwijl er toch ondersteuning behouden blijft. Ook hier zijn noppen onmisbaar om uit penibele situaties te lopen. Enduro-schoenen kunnen compatibel zijn met klikpedalen of uitsluitend met platformpedalen, of met beide.

DH / Freeride

DH/Freeride-schoenen voldoen aan een lastenprogramma dat vergelijkbaar is met dat van Enduro-schoenen, hoewel de schokken nog heviger kunnen zijn. Versterkingen zijn overal aanwezig en het gewicht kan toenemen. Bepaalde technologieën bevorderen een gecontroleerde torsie van de schoen, om het contact met het pedaal en daarmee de rijsensaties te verbeteren. De zolen en de hielkap moeten zoveel mogelijk schokken absorberen. Een sluiting die veters of een micrometrische gesp combineert met klittenbandbanden is betrouwbaar. Voor modellen die specifiek bedoeld zijn voor platformpedalen, verdient een zachte en geprofileerde zool die grijpt op de noppen de voorkeur.

Racefiets

Voor de racefiets bestaat er geen twijfel: lichtgewicht en stijfheid passen bij wedstrijdrijders, die kiezen voor 100% carbon zolen om alle vermogen over te brengen. Recreatieve fietsers kunnen kiezen voor soepelere materialen, zonder te vergeten het comfort en de ademende eigenschappen van het model te controleren.

Triatleten vinden in de catalogi krachtige schoenen die zeer snel aan te trekken zijn: de wissels worden vergemakkelijkt door een lus aan de hiel en een enkele klittenbandsluiting. Deze modellen drogen snel

Gravel en Cyclocross

Bij Cyclocross, net als bij de racefiets of Cross-country, moeten schoenen de kracht kunnen overbrengen dankzij een stijve zool. Omdat het een winterdiscipline is, is een model dat bestand is tegen slecht weer een pluspunt. Uiteraard is een zool die geschikt is om te lopen onmisbaar, dus zijn genopte MTB-schoenen de beste keuze. Gravel, soms synoniem voor avontuur en improvisatie, vraagt om een minimum aan soepelheid en zolen die geschikt zijn om te lopen.